Xem ngayHỗ trợ miễn phí bởi Dreamlib.vn

Lồng ghép kiến thức thông tin vào môn học ở bậc đại học

Chương trình giảng dạy được thiết kế để đào tạo nên những nhà chuyên môn cho tương lai, khi thiết kế các chương trình này, người ta đã nhận thức được rằng kiến thức thông tin cần được phát triển và áp dụng trong tất cả các bậc học. Thách thức hiện nay đối với giáo dục đại học là làm thế nào để lồng ghép kiến thức thông tin vào các bài kiểm tra cụ thể trong quá trình học tập của sinh viên tại tất cả các trình độ. Một cách tiếp cận sáng tạo và đa chiều trong việc phát triển kiến thức thông tin đã được áp dụng tại một cơ sở giáo dục đại học ở Australia.

Các tiếp cận này bao gồm việc phối hợp, liên kết giữa các giảng viên đại học, các nhà phát triển chương trình chuyên nghiệp, những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập và cán bộ thư viện nhằm trang bị cho sinh viên có nền tảng khác nhau và thuộc nhiều chuyên ngành khác nhau cách lập các chiến lược kiến thức thông tin đa dạng. Những bài tập chuyên môn cụ thể sẽ tạo cơ hội cho sinh viên được tiếp thu kiến thức mới trong việc thu thập thông tin, đánh giá sự phù hợp của thông tin, suy nghĩ một cách có phê phán và biết nhận xét, phê phán. Cách tiếp cận này đóng góp vào sự phát triển của sinh viên để giúp họ trở thành những người biết suy nghĩ có phê phán, độc lập, tự tin, có khả năng đánh giá và sử dụng thông tin một cách hữu ích trong nhiều hoàn cảnh khác nhau.

GIỚI THIỆU

Kiến thức thông tin và giáo dục đại học

Kiến thức thông tin được định nghĩa là một tập hợp của khả năng hiểu và năng lực của các cá nhân trong việc nhận biết khi nào cần thông tin, có khả năng xác định, đánh giá và sử dụng thông tin cần thiết một cách hiệu quả. Kiến thức thông tin là kỹ năng then chốt, nó cần thiết trong việc nghiên cứu bất kỳ lĩnh vực nào. Đó là điều kiện tiên quyết cho việc học tập suốt đời và cho phép người học tham gia một cách chủ động và có phê phán vào nội dung học tập và mở rộng việc nghiên cứu, trở thành người có khả năng tự định hướng và có thể tự kiểm soát tốt hơn quá trình học của mình. Khi mà các trường đại học ngày càng có xu hướng lồng ghép việc phát triển và đánh giá các kỹ năng này vào việc đào tạo ở bậc đại học, kiến thức thông tin cung cấp một cổng thông tin cho việc phát triển các kỹ năng khác. Kiến thức thông tin đã nổi lên như một vấn đề quan trọng trong việc đào tạo sinh viên, đặc biệt là cho những người đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau. Những sinh viên này có thể không có thói quen sử dụng tài nguyên thư viện một cách có phê phán, và quá trình phát triển kỹ năng tiếng Anh của họ có thể khiến cho việc xác định và sử dụng nguồn tin có hiệu quả trở nên rất khó khăn.

Không nên lẫn lộn khái niệm kiến thức thông tin với kiến thức công nghệ. Trong kiến thức công nghệ, bao gồm cả kiến thức tin học, trọng tâm là công nghệ và những kỹ năng cần thiết để sử dụng công nghệ thông thạo, trong khi đối với kiến thức thông tin, trọng tâm của nó lại là khung tri thức để phát triển các kỹ năng kiến thức thông tin. Việc phát triển khung tri thức cho phép từng cá nhân khả năng nhận biết được nhu cầu hiểu rõ, tìm kiếm, đánh giá và sử dụng thông tin,… các hoạt động có thể được hỗ trợ một phần bằng việc thông thạo công nghệ thông tin, một phần bởi phương pháp nghiên cứu phù hợp, nhưng quan trọng nhất là thông qua xem xét và suy luận một cách có phê phán.

Mục tiêu ban đầu của chương trình này là phát triển khung tri thức trong đó giúp nhận biết cách thức các sinh viên đại học sử dụng kiến thức thông tin trong một môn học cụ thể hoặc trong các nghiên cứu sâu hơn và đặc biệt là tạo nền tảng để sinh viên trở nên có khả năng suy xét một cách có phê phán.

NHỮNG CÁCH LÀM SÁNG TẠO TRONG KIẾN THỨC THÔNG TIN

Cơ sở

Sinh viên cần thể hiện khả năng về kiến thức thông tin cùng với các kỹ năng công nghệ và hiểu biết khác vì các bài tập trong trường đại học yêu cầu họ phải xác định nhu cầu thông tin của mình, sau đó truy cập, xác định, đánh giá và tổng hợp, phân tích thông tin tìm được dù là thông tin truyền thống hay thông tin điện tử.

Những cách làm sáng tạo trong đào tạo kiến thức thông tin được mô tả trong bài viết này chỉ ra rằng sự phát triển và đánh giá các kỹ năng kiến thức thông tin của sinh viên cần được hỗ trợ thông qua việc tạo cơ hội cho sinh viên phản ánh và ghi lại quá trình phát triển các kỹ năng này của họ. Bằng cách này, sinh viên được khuyến khích giám sát và nắm lấy cơ hội phát triển các kỹ năng kiến thức thông tin của mình. Trong phạm vi rộng hơn, cách tiếp cận này cũng cung cấp cho sinh viên những mô hình và chiến lược mà họ có thế sử dụng sau này trong quá trình làm việc để hỗ trợ người khác phát triển các kỹ năng kiến thức thông tin.

Cách tiếp cận mang tính phối hợp

Đặc điểm chính của sự sáng tạo này là lồng ghép kiến thức thông tin vào chương trình học tập của sinh viên thông qua việc hợp tác giữa cán bộ giảng dạy của các khoa và các phòng ban khác của trường đại học, những bộ phận thường có vai trò quan trọng nhưng hoạt động rời rạc trong vai trò hỗ trợ sinh viên và giảng viên.

Bà Christine Susan Bruce, nhà nghiên cứu về kiến thức thông tin hàng đầu của Australia cho rằng khi nào kiến thức thông tin được lồng ghép vào chương trình giảng dạy và đánh giá của sinh viên thì kết quả học tập của sinh viên sẽ được cải thiện. Những người tham gia vào chương trình này mở rộng ý tưởng này với một cách nhìn mới trong đó việc phát triển kiến thức thông tin cần lồng ghép một cách hoàn chỉnh vào các khóa học và đầu ra của sinh viên, đồng thời lồng ghép vào chiến lược giảng dạy và học tập cũng như quá trình đánh giá sinh viên. Để làm được điều này, không chỉ nội dung và quá trình giảng dạy của một môn học trở thành phương tiện chuyển tải cho sự phát triển kiến thức thông tin, mà quá trình lồng ghép kiến thức thông tin vào nội dung giảng dạy sẽ được mô hình hóa cho những sinh viên này thông qua nội dung giảng dạy, các hoạt động học tập và cách thức giảng dạy môn học. Điều này được xem giống như là sinh viên sẽ thu nhận và duy trì các kỹ năng kiến thức thông tin khi những kỹ năng này được lồng ghép vào môn học của họ thay vì xem nó như một phần bổ sung của môn học.

Với sự hỗ trợ từ các cán bộ giảng dạy, cán bộ thư viện và những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập cho sinh viên có vai trò then chốt trong thành công của các chương trình tập huấn kiến thức thông tin. Sự hợp tác chặt chẽ giữa cán bộ giảng dạy, cán bộ thư viện, những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập cho sinh viên và các cán bộ thiết kế chương trình đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện lồng ghép kiến thức thông tin vào chương trình giảng dạy bậc đại học. Trong khuôn khổ chương trình này, các cán bộ từ các bộ phận khác nhau của trường đại học đã cùng nhau làm việc với mục tiêu nâng cao chất lượng đầu ra của sinh viên. Các chiến lược được sử dụng trong mô hình này cho thấy việc phát triển có hiệu quả các kỹ năng kiến thức thông tin của sinh viên cần chú trọng vào các nhu cầu trước mắt của sinh viên và thường liên quan đến các bài kiểm tra đánh giá. Cách tiếp cận này nhằm mục tiêu trang bị cho sinh viên từ nhiều ngành học khác nhau có thể tự tin khi áp dụng các kỹ năng và chiến lược kiến thức thông tin. Những kinh nghiệm học tập cơ bản tạo cho sinh viên cơ hội tiếp thu các kỹ năng trong việc thu thập thông tin, đánh giá sự phù hợp, suy nghĩ một cách có phê phán, và những kỹ năng này có thể được áp dụng trong nhiều môi trường học tập khác nhau. Các chiến lược và quá trình được sử dụng trong chương trình này nhằm mục đích xa hơn là tạo ra những sinh viên có khả năng suy nghĩ độc lập, tự tin và có phê phán, những người có thể đánh giá những thông tin tìm được trong nhiều tình huống khác nhau.

Chương trình được thông qua mới đây tại Đại học Tây Sydney, Australia (UWS) có tên gọi Chương trình Kỹ năng Đại học Cơ bản (Core Graduate Attributes Program) tạo cơ hội lồng ghép một cách toàn diện kiến thức thông tin vào chương trình giảng dạy bậc đại học. Mục tiêu của chương trình này là đảm bảo cho mỗi sinh viên đại học được hỗ trợ để phát triển các “phẩm chất, kỹ năng và hiểu biết mà cộng đồng đại học cho rằng mỗi sinh viên muốn phát triển trong thời gian học tập tại trường, và theo đó, hình thành nên khả năng đóng góp (cho xã hội) của họ với tư cách là một nhà chuyên môn và một công dân”. Vì vậy một sự phối hợp chặt chẽ giữa cán bộ giảng dạy, cán bộ thư viện và những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập cho sinh viên, sẽ dẫn đến quyết định lồng ghép việc phát triển kiến thức thông tin vào chương trình giảng dạy bậc đại học.

Chương trình kiến thức thông tin được phát triển từ sự liên kết này được kết nối với các bài kiểm tra về kiến thức thông tin trong khuôn khổ chương trình giảng dạy. Để có thể hỗ trợ việc phát triển các kỹ năng cần thiết của sinh viên, mối liên kết kể trên đóng vai trò then chốt trong việc đào tạo kiến thức thông tin. Các bài kiểm tra được thiết kế thông qua các nhóm làm việc để đảm bảo rằng sinh viên có thể phát triển những kiến thức thông tin có thể áp dụng được trong nhiều môi trường khác chứ không đơn giản chỉ là những kiến thức chi tiết hóa, ví dụ như chỉ có thể áp dụng để tìm kiếm một cơ sở dữ liệu cụ thể. Các bài tập theo nhóm được thiết kế để khuyến khích sinh viên nhận thức được vị trí trung tâm của kiến thức thông tin trong lĩnh vực nghiên cứu cụ thể của họ, cũng như là cách tiếp cận lấy sinh viên làm trung tâm thay vì lấy giáo viên làm trung tâm trong việc phát triển kiến thức thông tin.

Mục tiêu

Mục tiêu của chương trình này là nhằm phát triển và khuyến khích sự phát triển của các kỹ năng kiến thức thông tin thông qua các nội dung và quá trình học tập của một môn học dành cho đối tượng sinh viên đa dạng về văn hóa của UWS.

Mục tiêu cụ thể của chương trình này được xác định và phát triển thông qua cách tiếp cận của một nhóm liên kết. Các thành viên của nhóm có vai trò khác nhau trong việc phát triển các nội dung và làm việc với sinh viên để đạt được những mục tiêu này. Mục tiêu và những bên tham gia trong từng mục tiêu được tóm tắt trong Bảng 1.

Quá trình triển khai

Những sáng tạo trong chương trình này được áp dụng đối với 340 sinh viên trong môn học “Quá trình phát triển từ thời thơ ấu lên giai đoạn thiếu niên” – môn học chính về tâm lý đối với chương trình Cử nhân Giáo dục Tiểu học tại UWS. Trọng tâm của môn học này là bản chất của quá trình phát triển của trẻ em từ những năm đầu đời đến giai đoạn thiếu niên, và vai trò của giáo viên trong việc thúc đẩy và làm phong phú quá trình này. Cơ hội được giao tiếp với trẻ em và quan sát chúng trong nhiều bối cảnh giáo dục khác nhau giúp sinh viên áp dụng các kỹ năng quan sát cùng với việc làm quen với những khác biệt của từng em. Sinh viên được khuyến khích áp dụng các lý thuyết và nguyên tắc trong việc diễn giải sự phát triển của trẻ em và qua đó tìm ra những gợi ý cho giáo dục. Môn học này cũng dựa nhiều trên các kỹ năng kiến thức thông tin và kỹ năng suy xét có phê phán, nhằm nỗ lực tạo nên các nhà thực hành. Chương trình cũng tìm cách lồng ghép các kỹ năng này vào nội dung, nhận thức, khuynh hướng và hiểu biết về môn học.

Nguyên tắc tổng quát của việc đánh giá môn học này là yêu cầu sinh viên thể hiện kiến thức về các lý thuyết, trường phái, nguyên tắc, khái niệm của quá trình phát triển từ tuổi ấu thơ lên thiếu niên thông qua việc quan sát, phân tích và diễn giải quá trình phát triển phong phú trong nhiều môi trường khác nhau. Bài tập đánh giá chính của môn học này là một hồ sơ môn học (portfolio) bao gồm một loạt các bài tập phát triển được thực hiện trong những bối cảnh gia đình, giáo dục hoặc môi trường khác nhau, và một bản ghi chép hàng ngày (journal) phản ánh những suy nghĩ của sinh viên cũng như những quá trình phát triển và những việc đang làm. Hồ sơ môn học là một bản ghi của quá trình phát triển với tư cách là một sinh viên. Các giai đoạn trong quá trình phát triển hồ sơ môn học bao gồm thu thập và chọn lựa thông tin, và đánh giá tầm quan trọng của những thông tin này.

Bảng 1: Mục tiêu của chương trình kiến thức thông tin và nhiệm vụ của các bên liên quan

Mục tiêu

Bên liên quan

Liên kết giữa khả năng đọc và suy nghĩ có phê phán với lý thuyết và thực tiễn

những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập; giảng viên môn học

Phát triển và mô hình hóa các kỹ năng viết và phân tích cho việc lập các bản ghi chép hàng ngày

những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập

Khuyến khích sinh viên ghi chép phản ánh lại quá trình phát triển kiến thức thông tin của bản thân

những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập; giảng viên môn học

Xác định nhu cầu thông tin

Cán bộ thư viện; những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập

Xem xét và lập danh sách từ khóa

Cán bộ thư viện

Xem xét các nguồn tin (truyền thống và phi truyền thông)

Cán bộ thư viện

Xây dựng các chiến lược tìm tin đơn giản sử dụng toán tử AND

Cán bộ thư viện

Áp dụng các chiến lược tìm tin này vào việc tìm kiếm thông tin trong mục lục thư viện và cơ sở dữ liệu thư mục

Cán bộ thư viện

Xác định các loại nguồn tin liên quan đến lý thuyết và các nghiên cứu về môn học

Giảng viên môn học; Cán bộ thư viện

Phân tích, tổng hợp, tổ chức và giới thiệu thông tin, đánh giá thông tin

Giảng viên môn học; những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập

Phát triển kỹ năng suy nghĩ có phản ánh và phản ánh có phê phán

Giảng viên môn học; những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập

Phân tích và diễn giải chất lượng và sự phù hợp của thông tin trong mối liên hệ với các quan sát thực tế, các lý thuyết và nghiên cứu nền tảng

Giảng viên môn học

Cán bộ giảng dạy, cán bộ thư viện, và những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập phối hợp với nhau để đảm bảo rằng sự lồng ghép kiến thức thông tin vào các bài giảng và các buổi tư vấn được nhuần nhuyễn. Trong các bài giảng của mình, giảng viên sẽ giới thiệu cán bộ thư viện và những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập với sinh viên với tư cách là một phần của đội ngũ giảng dạy. Đồng thời, trong tài liệu giới thiệu về môn học, sẽ có một vài trang được dành cho việc giải thích việc lồng ghép kiến thức thông tin và kỹ năng suy nghĩ có phản ánh trong môn học. Mối quan hệ khăng khít này của đội ngũ giảng dạy là bằng chứng đối với sinh viên và là mô hình cho họ trong việc lồng ghép các kỹ năng kiến thức thông tin. Sự lồng ghép các kỹ năng và nội dung cùng với mối quan hệ hợp tác sẽ giúp sinh viên hiểu sự phức tạp của kiến thức thông tin, “một thứ gì đó” không chỉ đơn giản là sử dụng thư viện và máy tính. Nó giúp khẳng định khái niệm kiến thức thông tin liên quan đến những việc như thám sát, chẩn đoán, phân tích, tổng hợp, và giao tiếp. Nó cũng thể hiện rằng cán bộ thư viện và những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập có vai trò như một giáo viên thứ hai trong môn học, họ có nhiệm vụ hỗ trợ sinh viên trong những vấn đề này trong quá trình nghiên cứu, phân tích có phê phán và phản ánh của sinh viên.

Một yếu tố rất quan trọng của sự hợp tác liên kết này là số lượng các bên liên quan tham gia vào việc giúp các nhóm sinh viên. Đặc trưng của môn học này là yêu cầu sinh viên phải tham gia vào một loạt các buổi thảo luận kiến thức thông tin nhằm tạo ra mối liên kết giữa kiến thức thông tin và kỹ năng suy nghĩ phản ánh. Những buổi thảo luận này bao gồm các bài tập thực hành được hoàn thành trong khuôn khổ buổi thảo luận và tạo nên một phần không thể thiếu của hồ sơ môn học sẽ được chấm điểm sau này. Mỗi sinh viên tham dự buổi thảo luận kiến thức thông tin sẽ có các buổi tư vấn với những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập định kỳ 2 lần trong 2 tuần. Bằng việc giữ cho thời lượng của các buổi thuyết trình ngắn gọn, người hướng dẫn có thể tập trung vào giải quyết nhu cầu giải đáp của mỗi sinh viên, giải đáp thắc mắc của từng người, bằng cách này có thể giải quyết các nhu cầu thực tế chứ không phải là các nhu cầu mà người hướng dẫn nghĩ ra. Qua đó người hướng dẫn làm việc cùng với sinh viên, mô hình hóa các hành vi của kinh nghiệm giáo dục khi chia sẻ kinh nghiệm, và khuyến khích sinh viên tiếp cận nhiều giảng viên và người hỗ trợ bất cứ khi nào có thể, và bất cứ khi nào nhu cầu thông tin của họ đặt ra.

Sinh viên được yêu cầu nộp một bài tập kiến thức thông tin có liên quan tới nội dung môn học và viết các ghi chép công việc hàng ngày dựa trên các buổi học trên lớp, kinh nghiệm thực tế, học tập ngoại khóa, các ý tưởng và lý thuyết mà họ được học. Họ được khuyến khích sử dụng các bài báo chuyên ngành, các trang web, sách, tạp chí phổ thông, báo hàng ngày và bất cứ hình thức thông tin nào khác họ có thể thu thập được trong quá trình học môn này.

Điều quan trọng là phải đảm bảo rằng kiến thức thông tin được lồng ghép vào môn học, trong các buổi họp đánh giá và lập kế hoạch giữa các cán bộ thư viện, giảng viên và những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập. Điều quan trọng nữa là phải đảm bảo rằng chiến lược đào tạo kiến thức thông tin phải liên quan tới các chủ đề môn học và các giáo trình liên quan. Vì vậy tất cả những người làm công tác hướng dẫn giảng dạy cần hiểu vai trò của họ trong việc lồng ghép kiến thức thông tin vào môn học. Người ta đã quyết định thời gian tốt nhất để giới thiệu và hướng dẫn về kiến thức thông tin là vào tuần thứ tư và thứ năm của học kỳ đầu tiên. Điều then chốt là các bài kiểm tra cần phải được bố trí trong các giai đoạn khác nhau của khóa học và sinh viên cần phải thấy đó là một phần không thể thiếu của quá trình học.

Vai trò của cán bộ thư viện

Vai trò của cán bộ thư viện là mang lại cho sinh viên cơ hội phát triển chiến lược toàn diện để đáp ứng nhu cầu xác định, truy cập, đánh giá thông tin dưới dạng in hay điện tử. Điều then chốt khi lồng ghép các kỹ năng kiến thức thông tin là sinh viên phải nhận thức được sự phù hợp của những chủ đề mà họ đang học. Vì lý do này, các buối thảo luận và các buổi thực hành được thiết kế phù hợp với những bài kiểm tra mà sinh viên phải hoàn thành, chứ không đơn giản chỉ là một bài kiểm tra thư viện đơn thuần. Người ta cũng nhấn mạnh rằng sinh viên có thể sử dụng những kỹ năng mà họ học được trong buổi thảo luận để bắt đầu tiến hành viết các bài tập chính của môn học.

Buổi thảo luận kiến thức thông tin đầu tiên bao gồm có một bài thuyết trình PowerPoint do cán bộ thư viện đảm trách, tiếp đó là thời gian dành cho thực hành, với việc trả lời thắc mắc của từng cá nhân. Các khái niệm được trình bày và thảo luận bao gồm:

Ø Xác định nhu cầu tin

Ø Phân chia nhu cầu thành các thuật ngữ chính

Ø Xem xét tìm kiếm các thuật ngữ tương đương (thuật ngữ đồng nghĩa)

Ø Xác định các công cụ để tìm các nguồn thông tin phù hợp

Ø Kết hợp các thuật ngữ để thu được kết quả có nghĩa

Ø Xem xét đánh giá lại các yếu tố trên và thay đổi nếu cần

Ø Xác định sự khác nhau giữa sách và tạp chí

Ø Nhận thức rằng thông tin không chỉ bó hẹp trong phạm vi các loại tài liệu truyền thống

Ø Nhận thức rằng họ đang tham gia vào một quá trình học tập mà có thể cho họ biết vai trò tương lai của họ với tư cách là sinh viên và giảng viên.

Trong buổi thảo luận thứ 2, sinh viên sẽ ôn lại kiến thức từ bài trước thông qua một giới thiệu ngắn gọn của giảng viên, tiếp đó sẽ thực hành và thảo luận một bài kiểm tra. Bài kiểm tra này sẽ được chấm điểm và trả lại để lưu trong hồ sơ môn học của sinh viên. Phần còn lại của buổi thảo luận sẽ được dành cho sinh viên tự làm bài tập một mình hoặc theo nhóm, có cán bộ thư viện trợ nếu khi cần. Nếu bài tập không thể hoàn thành trên lớp, sinh viên được khuyến khích gặp cán bộ thư viện để được tư vấn thêm. Qua đó, một trong số những mục tiêu cơ bản của các buổi thảo luận sẽ đạt được, đó là sinh viên cảm thấy thoải mái khi tìm kiếm sự trợ giúp và làm việc với cán bộ thư viện. Cách tiếp cận này sẽ là một mô hình cho quá trình học tập và giảng dạy của giáo viên và sinh viên trong tương lai.

Các buổi thảo luận thư viện không cố gắng cung cấp cho sinh viên mọi thông tin mà họ cần về thư viện và cách tìm kiếm thông tin. Thay vào đó, cán bộ thư viện tập trung vào cung cấp cho sinh viên kỹ năng phân tích và phê phán bằng việc khuyến khích họ tự hỏi “vấn đề nằm ở chố nào; mình cần làm gì để giải quyết vấn đề; và mình sẽ giải quyết như thế nào?”

Phần đầu tiên của bài kiểm tra thể hiện cách tiếp cận này, trong khi phần thứ hai yêu cầu sinh viên tìm kiếm sách, bài báo, và các tài liệu phù hợp khác (ví dụ các trang web hoặc các hiệp hội). Mục tiêu của cách tiếp cận trong đó chú trọng vào những kiến thức cơ bản này là nhằm làm cho sinh viên nhận thức được đó là một quá trình và họ nên áp dụng quá trình này khi gặp phải bất kỳ bài tập nào hay nhiệm vụ nào trong quá trình học tập và công tác. Khả năng chuyển giao của những kỹ năng này phải thật mạnh mẽ, và những kỹ năng này có thể là nền tảng cho việc học tập suốt đời chứ không chỉ sử dụng bó hẹp bên trong tòa nhà thư viện và trường đại học.

Vai trò của người thiết kế chương trình đại học

Trung tâm Học tập (Learning Center) là một dịch vụ của trường đại học và có sự tham gia của những người thiết kế chương trình học tập, người này có vai trò cộng tác với giảng viên và sinh viên và các đơn vị hỗ trợ khác để tiến hành quá trình thiết kế chương trình học tập với đầu ra là các kỹ năng học tập và kiến thức chuyên môn.

Vai trò của các buổi hướng dẫn của người thiết kế chương trình học tập trong chương trình này là tập hợp các kỹ năng đọc và suy nghĩ có phê phán cùng với các kiến thức lý thuyết của môn học “Phát triển của trẻ em từ tuổi ấu thơ lên tuổi thiếu niên” để có thể viết một bản ghi chép hàng ngày theo phong cách học thuật.

Mô hình chương trình giảng dạy sử dụng buổi hướng dẫn viết bản ghi chép được dựa trên một chu trình bao gồm các hành động và phản ánh do Chương trình các Trường học Thiệt thòi thuộc Vụ Giáo dục bang New South Wales phát triển. Phương pháp luận dựa trên cách tiếp cận ngôn ngữ dựa trên chức năng. Cách tiếp cận này được sử dụng rộng rãi ở Australia trong các môi trường sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai và trong môi trường giáo dục tiểu học. Mô hình chương trình giảng dạy bao gồm những giai đoạn sau:

Ø Giảng viên chuẩn bị tài liệu giới thiệu chung

Ø Giới thiệu sinh viên với bối cảnh viết

Ø Phân tích tại lớp một đoạn viết mẫu

Ø Phối hợp xây dựng một đoạn văn tương tự, với sự hợp tác của giáo viên và sinh viên

Ø Phản ánh một cách có phê phán về bài tập này

Ø Từng sinh viên sẽ nỗ lực viết một bài tương tự.

Khi phát triển chương trình kiến thức thông tin, mô hình này được sử dụng lại với những bài tập khác nhau với độ phức tạp tăng dần bằng cách phương thức sau:

Tổng kết và xem xét lại các bài tập của những sinh viên trước đây cho thấy họ không thể áp dụng cách tiếp cận mang tính phản ánh có phê phán vào trong bài tập về ghi chép hàng ngày. Nhiều sinh viên viết một cách quá cá nhân và ngây thơ, và không liên hệ những điều bản thân nhận thấy khi quan sát trẻ em với những kiến thức lý thuyết mà họ cần phải phát triển trong quá trình học. Các bài ghi chép tốt và không tốt được thu thập và phân tích về mặt ngôn ngữ và cấu trúc của bài. Nhóm làm việc được cung cấp một cái nhìn tổng quát về mục đích của bản ghi chép trong tài liệu giới thiệu về môn học cũng như trong giờ giảng trên lớp. Chủ đề này sau đó được xem xét và thảo luận lại ở mức chi tiết trong các buổi hướng dẫn về kiến thức thông tin với mục tiêu cụ thể là phát triển kỹ năng viết các bản ghi chép phản ánh hàng ngày. Các buổi hướng dẫn được tổ chức theo nhóm lần lượt khoảng 15 sinh viên với các buổi hướng dẫn kiến thức thông tin tại thư viện.

Buổi thứ nhất liên quan đến việc phân tích văn cảnh và giới thiệu các nhiệm vụ và giới thiệu sinh viên với bối cảnh bài viết. Sinh viên được cung cấp các đoạn trích trong giáo trình về chủ đề phát triển vận động của trẻ em liên quan đến vấn đề hiện đang học trong môn học này. Họ sẽ làm việc theo nhóm để tìm ra các thông tin lý thuyết từ giáo trình phù hợp với những gì họ đã quan sát. Từ hoạt động này, sinh viên sẽ phối hợp với nhau để thiết kế các câu hỏi cần tìm câu trả lời trong quá trình tìm kiếm trong thư viện.tiếp theo, các đoạn văn mẫu sẽ được phân tích tại lopứ và sinh viên được khuyến khích thảo luận về mục đích của bản ghi chép phản ánh. Họ sẽ được giới thiệu với việc quan sát các trường hợp cụ thể và mô hình mẫu bài viết của các sinh viên khóa trước (khuyết danh). Họ sẽ thảo luận và phê phán các bài mẫu này với sự hướng dẫn của giáo viên, xem xét các phận nhận xét, liên hệ với lý thuyết, các bằng chứng của suy nghĩ có phê phán, cấu trúc bài và kiểu hành văn. Các yếu tố đầu vào khác cũng được rút ra từ việc đọc trên lớp và các câu hỏi cần phải giải đáp thông qua quá trình tìm kiếm thông tin tại thư viện. Một bộ tiêu chí của các bài ghi chép tốt sẽ được phối hợp xây dựng tại từng nhóm. Ví dụ một nhóm viết:

“Một bài ghi chép tốt cần phải cho thấy bạn đã suy nghĩ như thế nào, nó đã thay đổi như thế nào, và chỉ ra được quá trình phát triển của bản thân bạn với tư cách là một nhà thực hành. Nó cho thấy sự phát triển về việc bạn hiểu chủ đề như thế nào, bằng việc liên hệ lý thuyết với kiến thức cơ bản, kinh nghiệm và quan sát. Đồng thời, một quan điểm luôn thắc mắc và phê phán là yếu tố then chốt.”

Phần thứ hai chú trọng vào việc phối hợp phát triển các kỹ năng viết ghi chép thông qua việc suy nghĩ có phê phán và liên hệ kiến thức của bản thân, thực hành với lý thuyết tìm thấy thông qua quá trình tìm kiếm thông tin trong thư viện. Sinh viên đóng góp tri thức mới của mình trong các buổi học dưới đây, nơi mà họ trình bày về quan sát trong một trường hợp cụ thể của mình để mọi người thảo luận. Quá trình này gồm những giai đoạn sau:

Ø Giảng viên và sinh viên phối hợp xây dựng nên các đoạn văn tương tự thông qua thảo luận theo nhóm nhỏ các trường hợp cụ thể để xây dựng một bản ghi chép nháp

Ø Phản ánh có phê phán về các bài tập trong đó các ghi chép được thảo luận và đánh giá một cách có phê phán bởi các sinh viên dựa trên các tiêu chí đã được lập ra từ buổi trước

Ø Mỗi người sẽ nỗ lực viết sau mỗi buổi thảo luận. Sinh viên tiếp tục viết các bản ghi chép của bản thân trong suốt học kỳ và nộp chúng như là một bài kiểm tra.

Cách tiếp cận này có 2 giá trị: trước hết nó cung cấp một giới thiệu xương sống về bài tập viết phản ánh. Làm việc theo nhóm trong các bài tập phân tích và cùng nhau viết các đoạn văn giúp sinh viên có cơ hội thực nghiệm và học hỏi trong một môi trường mang tính tương trợ và không e ngại. Cách tiếp cận này đặc biệt có ích đối với những sinh viên mà tiếng Anh không phải là tiếng mẹ đẻ khi phát triển kiến thức thông tin. Lợi ích thứ hai là nó tạo nên một mô hình của một cách tiếp cận theo chức năng và có nguyên tắc qua đó giúp những giáo viên mới vào nghề có thể tự rút ra kinh nghiệm giảng dạy cho bản thân.

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Một khía cạnh quan trọng của chương trình này là sự phản ánh cho những người làm chương trình cũng như với sinh viên để phản ánh những kinh nghiệm học tập của bản thân và quá trình phát triển kiến thức thông tin.

Sinh viên được yêu cầu nêu ý kiến của họ về tính hữu ích của các buổi thảo luận về kiến thức thông tin vào tuần tiếp theo. Sinh viên đánh giá cao chương trình này vì họ có cơ hội được thực hành với sự trợ giúp của cán bộ thư viện trong việc truy cập các nguồn thông tin phù hợp để họ tiến hành nghiên cứu.

Sinh viên cũng được yêu cầu nêu ý kiến sâu hơn nữa sau khi tham dự các buổi thảo luận kiến thức thông tin trong hồ sơ môn học và trong bản đánh giá môn học (thường tiến hành dưới dạng phiếu đánh giá sau khi kết thúc một môn học). Sinh viên đánh giá các buổi thảo luận này rất có ích và cung cấp nhiều thông tin rất phù hợp với những bài tập của sinh viên. Việc áp dụng những kỹ năng này vào các tình huống khác thường là rất khó với những sinh viên mới nhưng các buổi thảo luận về kiến thức thông tin đã giúp ích rất nhiều trong việc vượt qua khó khăn này, giúp họ hiểu biết hơn và cải thiện kỹ năng nghiên cứu.

Khi chấm điểm môn học và tham gia vào các buổi thảo luận, các giảng viên quan sát thành quả của sinh viên sau các buổi thảo luận và đánh giá rằng các buổi thảo luận này đã đóng góp phần then chốt vào việc nâng cao hiểu biết của sinh viên cũng như khả năng tìm kiếm và sử dụng các thông tin phù hợp, có bề sâu trong việc phân tích và tổng hợp. Khả năng của sinh viên trong việc viết các bài ghi chép phản ánh đã được cải thiện rõ rệt. Giáo viên đánh giá rằng thông qua các buổi thảo luận kiến thức thông tin, sinh viên hiểu bài tập rõ hơn và phát triển kỹ năng tìm kiếm và phản ánh. Việc các buổi thảo luận kiến thức thông tin có liên quan trực tiếp đến môn học chính và có các tài liệu phụ trợ của chính môn học là một điểm rất tích cực.

Mặc dù thử nghiệm này đòi hỏi giáo viên và cán bộ thư viện phải dành nhiều thời gian và thường xuyên gặp gỡ để đảm bảo cách tiếp cận theo nhóm được hoàn hảo, đây là cơ hội hiếm có để có được sự hợp tác giữa nhiều phòng ban của trường.

KẾT LUẬN

Mô hình liên kết phát triển kiến thức thông tin này chứng tỏ là một cách làm hiệu quả trong việc làm cho sinh viên tích cực tham gia vào quá trình tìm kiếm thông tin và tài liệu thư viện trong quá trình học tập của bản thân. Chương trình này rất hữu ích trong việc phát triển trong thực tế các hiểu biết, kỹ năng cũng như năng lực cần thiết để có thể lông ghép kiến thức thông tin vào các bài kiểm tra trong một bối cảnh giáo dục đại học cụ thể. Thêm vào đó, quá trình được mô hình hóa để sinh viên có thể sử dụng kiến thức thông tin trong việc cải thiện chất lượng học tập cũng như đầu ra của họ.

Sự phối hợp giữa cán bộ thư viện, giảng viên và những người làm công tác tư vấn kỹ năng học tập tạo ra một cách tiếp cận mới giúp tăng cường khả năng của mỗi bên tham gia theo một cách rất hữu hiệu và mang tính tương trợ cao. Một số bài học rút ra từ chương trình này gồm có: cần phải đơn giản hóa về mặt hành chính như thời gian biểu, và sử dụng thời gian và chuyên môn của mỗi bên hiệu quả hơn.

Một số điểm cần được cải thiện bao gồm giảng viên phải có khả năng sử dụng các sinh viên năm thứ hai như là những người hướng dẫn nhóm, và thiết kế một bộ các tài liệu sử dụng trong các buổi thảo luận và thiết kế một đoạn thuyết trình video dựa trên những kinh nghiệm đã thu được trong chương trình thử nghiệm. Để có thể đáp ứng hơn nữa nhu cầu của sinh viên, và áp dụng hiệu quả việc lồng ghép kiến thức thông tin vào chương trình học ở qui mô lớn hơn, phạm vi rộng hơn, cũng cần phải xem xét yếu tố chuyển từ dạng học thực tế trên lớp sang dạng tài liệu tự học trực tuyến tương tác.

 

Người dịch: ThS. Vũ Thị Nha, VDIC, Worldbank

Tác giả: Alison Hine, Sandra Gollin, Anita Ozols, Frank Hill, và Michelle Scoufis

Tạp chí Psychology Learning and Teaching, 2002, số 2, quyển 2, trang 102-107.

Nguồn dịch: Hine, A. et al. (2002). Embedding information literacy in a university subject through collaborative partnerships. Psychology Learning and Teaching, 2(2):102-107