Buổi nói chuyện với sự tham gia thuyết trình của Ông John Hickok- Cán bộ Thư viện Đại học California, Fulllenton, Hoa kỳ và bà Nguyễn Thị Bắc- Phó Ban Quản lý Dự án Bill Gate tại Việt Nam.

Đến tham dự buổi nói chuyện có các nhà khoa học, lãnh đạo, cán bộ thư viện đại học và thư viện công cộng khắp các tình thành phía Bắc Việt Nam .

Mở đầu buổi nói chuyện, bà Nguyễn Thị Bắc trình bày tham luận với chủ đề : “Huy động vốn, chia sẻ kinh nghiệm”. Với những kinh nghiệm phong phú đã từng trải qua trong suốt quá trình công tác ( Bà nguyên là Giám đốc Thư viện KHTH Tp Hồ Chí Minh, nay là Phó Ban Quản lý Dự án Bill Gate tại Việt Nam) đưa ra thảo luận và chia sẻ với người nghe về khái niệm Huy động vốn, mục đích của huy động vốn và quy trình tiến hành huy động vốn cho hoạt động thư viện.

Đặc biệt, với kinh nghiệm thực tiễn của mình, bà chia sẻ kỹ thuật và thủ thuật trong việc soạn thảo đề nghị tài trợ, phương thức giao tiếp và tạo lập mối quan hệ với các nhà tài trợ. Những chia sẻ thú vị và hữu ích của bà rất thiết thực đối với hoạt động của các thư viện hiện nay, khi mà nguồn tài chính và nhân lực, vật lực ngày càng trở nên hạn hẹp so với đòi hỏi phải đổi mới và phát triển để đáp ứng nhu cầu người dùng tin.

Tiếp theo chương trình, Ông John Hickok- Cán bộ Thư viện đại học Californnia, người đã từng có rất nhiều thời gian nghiên cứu và tìm hiểu về các thư viện ở Đông Nam Á đã trình bày tham luận với đề tài : “Những xu hướng và những thay đổi mới nhất trong các Thư viện Mỹ, so sánh và áp dụng vào các thư viện Đông Nam Á”

Hệ thống các Thư viện Đại học ở Mỹ được đánh giá là đứng đầu thế giới về quy mô, mực độ hiện đại cũng như các dịch vụ hỗ trợ tối đa cho người dùng tin. Tại Đại học California hiện nay, các cán bộ thư viện đang không ngừng đổi mới nhằm nâng cao chất lượng phục vụ, thay đổi hình ảnh thư viện và tạo ra những giá trị gia tăng cho người dùng tin. Trong những nỗ lực đó, ông Hickok nêu ra 6 cải tiển về nghiệp vụ và 7 cải tiến về dịch vụ đang được áp dụng ở Thư viện Đại học California.

Những cải tiến về nghiệp vụ:

1. Bổ sung tài liệu đã được biên mục tại nguồn
2. Phối hợp bổ sung giữa các thư viện
3. Sự bùng nổ của tài liệu toàn văn trong các cơ sở dữ liệu nhờ phối hợp bổ sung
4. Kết hợp với World Cat để đẩy nhanh việc mượn liên thư viện
5. Sử dụng phần mềm Thống kê tham khảo
6. Sử dụng Mẫu yêu cầu cung cấp thông tin trong việc thu thập và đáp ứng yêu cầu người dùng tin

Những cải tiến về dịch vụ:

1. Dịch vụ tham khảo Chat  ( Chat Reference)
2. Sử dụng phần mềm quản lý màn hình máy tính của sinh viên trong lớp Đào tạo Người dùng tin
3. Dịch vụ Hướng dẫn chuyên biệt ( Specilized guides)
4. Dịch vụ Hướng dẫn Học thuật ( Specialized tutorials)
5. Sử dụng End Note để lưu lại kết quả tìm kiếm của người dùng
6. Hướng dẫn về kỹ thuật sử dụng thư viện cho sinh viên quốc tế
7. Tăng cường mối quan hệ quốc tế ( Cả chính thống và không chính thống)

Tiếp theo, ông Hickok phân tích những lợi ích của việc tổ chức những dịch vụ tham khảo mang tính tiên phong và đào tạo người dùng tin ở Việt Nam. Chỉ rõ phương pháp tiến hành và nâng cao chất lượng của dịch vụ tham khảo, trong đó nhấn mạnh đến việc chủ động tìm đến người dùng tin, sẵn sàng giúp đỡ người dùng tin với thái độ niềm nở, vui vẻ, tác phong chuyên nghiệp.

Nhìn chung, buổi thuyết trình do Liên hiệp Thư viện Đại học KVPB tổ chức đã thành công tốt đẹp, nhận được sự hài lòng và đánh giá cao của người nghe vì những thông tin hữu ích được diễn giả cung cấp cũng như không khí trao đổi học thuật sôi nổi của đại biểu tham dự.

Ths.Vũ Quỳnh Nhung

Trung tâm Thông tin Thư viện, Học viện Ngân hàng

            Chính vì vậy, vào các ngày 10 tháng 4 đến 13 tháng 4 năm 2012 tại Trung tâm Học liệu Đại học Đà Nẵng đã tiến hành khóa huấn luyện về chủ đề: “Triển khai phát triển IL ở các thư viện đại học, cao đẳng và học viện”

            Thành phần tham dự khóa huấn luyện bao gồm các lãnh đạo của các Trung tâm TT-TV của các Trường CĐSP TT Huế, Học viện Âm nhạc Huế, Đại học Kinh tế Huế, ĐHSP Huế, Đại học Đà Lạt, Đại học Quy Nhơn, Đại học Y Hải Phòng, Đại học Luật Hà Nội, Đại học FPT- Polytechnic Đà Nẵng, CĐ CNTT Việt Hàn Đà Nẵng, Học viện BC và TT, Đại học Hà Nội, CĐ Thương Mại Đà Nẵng, Đại học Phạm Văn Đồng, Trung tâm Học liệu ĐH Đà Nẵng, Viện Y Học TW…

            Các nội dung tập huấn được Giảng viên Nghiêm Xuân Huy – Trường ĐH Khoa Học Xã hội – Nhân Văn, ĐHQG Hà Nội thực hiện.

            Nội dung của đợt huấn luyện được thiết kế theo các môđun, bao gồm:

1. Lý thuyết về kiến thức thông tin: Khái niệm, vai trò của CBTV trong phát triển kiến thức thông tin, các tiêu chuẩn về kiến thức thông tin, vấn đề phát triển kiến thức thông tin tại Việt Nam.
2. Phát triển IL trong các trường ĐH, CĐ, Học viện: Bao gồm đặc điểm người dùng tin, vai trò của kiến thức thông tin, tiêu chuẩn về kiến thức thông tin đối với người dùng tin.
3. Xác định chiến lược và lập kế hoạch triển khai

3a. Xác định chiên lược triển khai: Chiến lược tổng thể, chiến lược quản lý, chiến lược thực hiện

3b. Lập kế hoạch triển khai: Các bước chuẩn bị, viết kế hoạch, đánh giá – duy trì và xúc tiến thực hiện kế hoạch.

4. Thiết kế chương trình IL và tổ chức thực hiện: Xác định đối tượng được áp dụng chương trình kiến thức thông tin, xác định nội dung của khóa học, xác định mục tiêu khóa học, xác định phương thức đào tạo, xây dựng đề cương chương trình
5. Tổ chức thực hiện: Xác định cơ chế phối hợp với các bên liên quan, đảm bảo cơ sở hạ tầng, đảm bảo tiến độ thực hiện.
6. Đánh giá kết quả chương trình IL: Các hình thức đánh giá, đánh giá khóa học, đánh giá kết quả học tập của sinh viên, đánh giá việc giảng dạy của người thực hiện…
7. Tổng kết khóa học

Phương pháp học tập: học tập theo nhóm, tiến hành thảo luận, đưa ra các sản phẩm cho từng mô đun học tập.

Khóa huấn luyện đã đem lại nhiều vấn đề bổ ích, thiết thực cho cán bộ thư viện của các trung tâm TT-TV các trường Đại học, Cao đẳng và  Học viện trong việc xây dựng, triển khai và phát triển hoạt động đào tạo, tập huấn về kiến thức thông tin cho giảng viên và sinh viên của mình trong giai đoạn hiện nay.

Ngoài ra ban tổ chức lớp học cũng đã dành thời gian cho đại diện của tailieu.vn  báo cáo về giải pháp xây dựng thư viện số cho hệ thống thư viện các trường ĐH, CĐ.

Giảng viên và sinh viên có thể tiếp cận với lĩnh vực kiến thức thông tin qua website chuyên đề về IL: http://infolit.vietnamlib.net để phục vụ cho công tác nghiên cứu khoa học, giảng dạy và học tập trong môi trường đào tạo theo học chế tín chỉ.

Sau đợt tập huấn, chúng tôi sẽ phối hợp Trung tâm Liên kết đào tạo và hỗ trợ sinh viên biên soạn chương trình tập huấn về bồi dưỡng kiến thức thông tin, trình Hội đồng khoa học và đào tạo nhà trường phê duyệt, để tiến hành triển khai trong thời gian sắp đến.

               Huế, ngày 13 tháng 4 năm 2012

              Hứa Văn Thành

(Giảng viên, Phụ trách Trung tâm KLF, Thư viện điện tử Trường CĐSP TT Huế)

Đây là năm thứ hai, Room to Read triển khai dự án thư viện trường học tại khu vực phía Bắc với tổng cộng 50 trường. Năm 2011, tổ chức Room to Read đã hỗ trợ gần 30.000 cuốn sách, tạo môi trường đọc thân thiện và hiệu quả cho gần 8.000 học sinh tiểu học ở 20 trường dự án.

Theo bản thỏa thuận hợp tác này, trong suốt 4 năm dự án (2012 – 2015), các trường dự án sẽ được cung cấp các đầu sách phù hợp với lứa tuổi tiểu học, trang thiết bị thư viện, vật phẩm giáo dục nhằm tạo ra một môi trường đọc thân thiện cho các em học sinh. Ngoài ra, Hiệu trưởng, cán bộ thư viện và giáo viên các trường sẽ được tập huấn về kỹ năng tổ chức và quản lý thư viện, cách thức tổ chức hoạt động đọc… Trong thời gian dự án, Tổ chức Room to Read sẽ cùng với các trường, Sở Giáo dục và Phòng giáo dục các tỉnh, huyện thường niên tổ chức các hoạt động khuyến đọc nhằm xây dựng và phát triển văn hóa đọc trong Nhà trường, gia đình và cộng đồng.

Bà Vũ Thị Nga – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên cho biết: “Chúng tôi rất trăn trở về hoạt động của các thư viện trong hệ thống trường phổ thông ở Thái Nguyên. Các thư viện có đó nhưng hoạt động rất ít hoặc hoạt động rất hạn chế. Hạn chế ở sự đầu tư về cơ sở vật chất và hạn chế trong cách thức tổ chức. Sau hơn một năm triển khai dự án tại huyện Đại Từ, tổ chức Room to Read đã mang lại nhiều thay đổi: thay đổi trong ý thức của lãnh đạo địa phương, phòng giáo dục và Ban giám hiệu các trường về hoạt động của thư viện; thay đổi trong nhận thức, nghiệp vụ chuyên môn và cách thức tổ chức các hoạt động đọc của cán bộ thư viện.”

Với 50 dự án thư viện trường học tại Thái Nguyên và Tuyên Quang cùng hơn 600 dự án thư viện đã và đang thực hiện tại đồng bằng Sông Cửu Long, tổ chức Room to Read đã và đang đồng hành cùng các trường học phát triển văn hóa đọc cho trẻ em những vùng khó khăn của Việt Nam.

Theo Room to Read

Background / General description

The Vietnam Development Information Center (VDIC) offers to the general public a range of facilities and services that stimulate development thinking, provide access to the latest knowledge and information available worldwide, and supply targeted distant learning training courses. The Center provides a range of integrated functions and services that promote information exchange cooperation and a comprehensive approach to development. Besides video-conferencing/distance learning facilities, the VDIC includes a reference library, a documentation sales point, free publications distribution and computers with access to Internet.

The Team Assistant will be based in the VDIC of The World Bank’s Hanoi Office, at grade level GB, will be for two year coterminous term appointment with possibility of extension given satisfactory performance and workload demand.

Duties and Accountabilities

Under the supervision of the VDIC’s manager and in collaboration with the librarian and the public information associate, the Assistant performs general duties connected with the operations of the library and the bookstore and the networking with the in-country Public Information Corners. The Assistant will assist the Librarian to maintain a clean and organized Center, including accurate shelving, re-shelving, and labeling of items.  

Bookstore

• Support the Public Information Associate to run the book sales operations, and  submit monthly accounting report
• Register all sales according to established procedures including fees for printing and photocopying
• Receive new books – enter info in database – give all invoices to the Public Information Associate with a record of what has been received.
• Prepare pricing labels (including location code) and place on books – give one copy to the Public Information Associate for new releases section.
• Maintain the Access database established for the bookstore operations. Enter data on all new acquisitions
• Tidying up the bookstore area on a daily basis.

Library

• Catalog library materials (original and copy cataloging) under the supervision of the librarian; Update the Official Gazette database.
• Guide customers to find information, publications/books.
• Provide reference services when questions deal primarily with operational work of any of the partner’s organization.
• Assist users with Internet searches and CD-ROMs content and usage.
• Source and purchase books for library, contact other organizations for relevant free documents.
• On regular basis, support the librarian in preparation of display of certain national, international day/event
• Support the Librarian to reorganize the library, provide back-up when she/he is on leave
• Periodically ensure all brochures and information on Bank’s project are updated (hard copy and electronic information)
• Reshelve all used library materials in the appropriate section of the library, and record daily material usage statistics.
• Shelf-read the library collection on a regular basis to maintain the items in correct order on the shelf.
• Prepare labels for catalogued books and place on books together with VDIC label/stamp.
• Support the Librarian to reorganize the library, to weed the collection, to re-label items, or to do other clerical library duties, as requested.

Support the operations of the Public Information Corner network

• Act as a focal point to collect all development related materials available (from WB and other development partners) to send to local PICs network on a regular basis.
• In charge of producing and sending VDIC produced exhibition materials to local PICs network under the guidance of the VDIC librarian.
• Responsible for distributing the updated project information/document to all local PICs network as appropriate.
• Responsible for free distribution of publications for sale to Universities and public libraries all over Vietnam.  

Other support tasks

• Responsible for producing and updating WB project books and updated operational materials for VDIC
• Conduct quarterly and annual client surveys on the overall services of the Center.
• Maintain a well-stocked free publications area and replenish as needed.
• Request and receive new free publications from partners and, after manager’s clearance, display as appropriate.
• Conduct the monthly inventory of the Center’s stock.
• Assist users with use of the photocopying machine – ensure paper supply is appropriate.
• Ensure constant supplies of toner and paper for the printers.

Selection Criteria

• The ideal candidate will have a BA degree in library and information sciences or related fields with at least 5 years work experience in relevant position such as secretary, administration
• Ability to adapt to changing business needs by continuous learning/training
• Ability to produce high-quality work under pressure. Good interpersonal skills and high service orientation.

• Committed team player with demonstrated inter-personal skills and ability to work
• Fluency in English language, in addition to a native command of Vietnamese, with excellent communication skills both verbally and in writing, is including proven skills in report-writing.
• Strong computer/ information technology skills.

*** Closing Date: 18-Apr-2012

*** This position required to pass relevant Bank Group tests in place at time of recruitment (e.g. English, computer applications, etc.).

*** Apply online at http://extjobs.worldbank.org/external/default/main?pagePK=64273552&piPK=64778863&theSitePK=1058433&JobNo=120762&order=descending&sortBy=job-req-num&location=ALL&menuPK=64778838

1. Đối tượng tham gia khóa học:

• Lãnh đạo các thư viện (phụ trách công tác chuyên môn)
• Cán bộ thư viện (đảm nhiệm những công việc liên quan đến phục vụ và đào tạo người dùng tin)
• Giảng viên có mối quan tâm

2. Thời gian và địa điểm học:

• Thời gian: 4 ngày (từ ngày 10/4 đến 13/04/2012)
• Địa điểm: Trung tâm Thông tin Học liệu Đại học Đà Nẵng (91A Nguyễn Thị Minh Khai, Tp. Đà Nẵng).

3. Nội dung chương trình:

4. Học phí: 1.000.000đ/01 học viên (một triệu  đồng), bao gồm học phí học tập và tài liệu phục vụ học tập; không bao gồm kinh phí ăn ở đi lại.
5. Giấy chứng nhận: Trung tâm Thông tin Học liệu ĐHĐN cấp.
6. Kế hoạch tuyển sinh:
   • Nhận Phiếu đăng ký: trước ngày 07/04/2012 (phiếu đăng ký tải tại http://www.lirc.udn.vn)
   • Ngày khai giảng: 8g00 ngày 10/04/2012
7. Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: TỔ ĐÀO TẠO, Trung tâm Thông tin Học liệu Đại học Đà Nẵng, 91A Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Đà Nẵng.
• Điện thoại: 0511 3849321 hoặc 0905 160 128 (Cô Nguyễn Vĩnh Hà)
• Email: daotao@lirc.udn.vn
• Học viên có nhu cầu ở khách sạn gần Trung tâm liên hệ điện thoại: 0905232120; Email: tohanhvn@gmail.com. (Cô Lê Tố Hạnh)

Câu lạc bộ sách Trường Đại học FPT được thành lập nhờ ủng hộ của Ban giám hiệu Nhà trường, cùng với sự tham gia đóng góp ý kiến của hơn 60 bạn sinh viên, cán bộ đại học FPT. Điều này đã tạo một bước đệm lớn trong việc nâng cao văn hóa đọc, tạo môi trường trao đổi kinh nghiệm học tập, phổ biến kiến thức thông tin học thuật và xã hội cho toàn thể các bạn sinh viên, cán bộ và giảng viên trong trường. Thúc đẩy quá trình “học tập suốt đời” trở thành một thói quen đối với mỗi thành viên.

Để có được một BOOKCLUB vững mạnh và hiệu quả, thư viện Trường Đại học FPT đã, đang và sẽ tuyển chọn những bạn đọc FU ưu tú nhất, xuất sắc nhất tham gia vào ban quản lý điều hành câu lạc bộ. Những thành viên này đến từ chính các bạn đọc là sinh viên, những người hiểu được tâm tư, nguyện vọng của các thành viên nhất, nhằm giúp bạn đọc của Trường tốt nhất. Ban điều hành gồm những vị trí: Chủ tịch câu lạc bộ, Phó chủ tịch, Thư ký và Thủ quỹ, đồng thời thư viện FPT Hà Nội sẽ đứng vai trò Cố vấn ban điều hành- điều phối các hoạt động học thuật của BOOKCLUB.

Sau khi thành lập vào tháng 2 năm 2011, cùng với việc tuyển chọn ban điều hành của câu lạc bộ BOOKCLUB, việc xây dựng biểu tượng và slogan là điều rất cần thiết. Để mở đầu cho hoạt động đầu tiên của câu lạc bộ, thư viện đã phát động phong trào sáng tạo slogan và logo giành riêng cho BOOKCLUB với sự tham gia và đóng góp của toàn thể bạn đọc. Một phần quà đặc biệt giành cho bài thi xuất sắc nhất, có bài biện luận sâu sắc nhất.

Tại buổi gặp mặt đầu tiên, có rất nhiều các ý kiến đóng góp và ý tưởng xây dựng slogan và logo đã được mang đến trình bày. Trung tâm TT-TV đã quyết định lựa chọn. Slogan: “Connecting to dot”. Nó mang biểu chưng của chuyên ngành đào tạo chính của đại học FPT và logo: 

với đặc trưng 3 màu của FPT, mang hơi thở của chuyên ngành đào tạo và kết nối sinh viên.

Qua hơn một năm hoạt động, BOOKCLUB đã có rất nhiều hoạt động và là cánh tay phải hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động thư viện như: Hội chợ sách, hội thảo, quyên góp sách, cuộc thi giới thiệu về sách, đêm sách tình thương…và đặc biệt trên trang facebook của mình, các thành viên CLB thường xuyên trao đổi và giới thiệu những cuốn sách hay cho nhau, cho nhau mượn sách và giới thiệu các địa chỉ các bạn sinh viên đại học FPT có thể được giảm giá sách. Thêm vào đó, định kỳ các bạn cũng giới thiệu những cuốn sách hay để thư viện đặt mua, tham gia góp ý xây dựng thư viện để thư viện hoàn thiện hơn các dịch vụ của mình thông qua: Hộp thư góp ý kiến, hòm thư góp ý kiến, survey đánh giá chất lượng hoạt động thư viện, gặp gỡ tổng kết cuối kỳ… Dưới đây là một số hình ảnh hoạt động tiêu biểu của BOOKCLUB Trường Đại học FPT:

Trang facebook với gần 1,000 thành viên tính đến thời điểm hiện nay.

Hội chợ sách phối hợp giữa Trung tâm TT-TV và BOOKCLUB diễn ra 02 lần/năm

Workshop: Những phương pháp mới để học tập và nghiên cứu Tiếng Anh trực tuyến.

Tuy thời gian hoạt động chưa nhiều nhưng BOOKCLUB của Trường đại học FPT đã và đang phát huy vai trò là nhân tố tích cực trong việc phát triển và nâng cao chất lượng các hoạt động thông tin, thư viện tại Nhà trường, khẳng định vai trò là đối tượng phục vụ chủ yếu trong quá trình giáo dục đào tạo của Nhà trường.

ThS. Hoàng Thị Thu Hương

Trung tâm Thông tin – Thư viện, Đại học FPT

Tài liệu tham khảo:

Trang facebook của Bookclub: http://www.facebook.com/fu.bookclub

Trang blog của Trung tâm TT-TV trường Đại học FPT:

http://fptlibrary.wordpress.com/2011/06/18/fpt-book-club-cu%E1%BB%99c-thi-vi%E1%BA%BFt-gi%E1%BB%9Bi-thi%E1%BB%87u-va-c%E1%BA%A3m-nh%E1%BA%ADn-sach-2011/

Ban Quản trị xin trân trọng cảm ơn các chuyên gia, đồng nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thông tin và thư viện đã luôn ủng hộ cộng đồng VietnamLib. Đặc biệt, xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến gần 4000 thành viên đã tích cực tham gia diễn đàn VietnamLib với những trao đổi, chia sẻ và thảo luận rất có giá trị trong năm qua.

Chúc các thành viên và những người quan tâm đến VietnamLib đón Tết Nguyên đán Nhâm Thìn thật đầm ấm, hạnh phúc, mạnh khỏe và nhiều niềm tin mới.

Quý vị có thể gửi lời chúc tới đồng nghiệp và các thành viên VietnamLib khác bằng cách gửi comment phía dưới hoặc chia sẻ tại diễn đàn VietnamLib theo địa chỉ: http://vietnamlib.net/forum/Thread-chuc-mung-nam-moi-nham-thin-2012–624

Xin trân trọng cảm ơn!

Ban Quản trị VietnamLib

Hiện nay trên thế giới có hàng trăm trang mạng xã hội khác nhau với sự tham gia của hàng trăm triệu thành viên trên khắp thế giới, mà chúng ta có thể điểm ngay tên những trang nổi tiếng và thành công nhất như Facebook, Myspace, Worldpress, Flickr, Hi5, tagged, bebo, Y!360… Bằng những tính năng vượt trội của mình, các trang mạng xã hội này đã thu hút đông đảo người đăng kí và sử dụng. Trong đó, Facebook và Myspace là hai trang mạng thành công nhất hiện nay với con số thành viên được thống kê lên tới hàng trăm triệu.

Chính bởi sự thành công về về cả số lượng lẫn chất lượng của hệ thống những mạng xã hội ảo này, các nhà đầu tư đã tìm ra một trong những chiến lược marketing tốt nhất để quảng bá cho sản phẩm của mình. Tại Việt Nam, việc quảng cáo trực tuyến qua mạng xã hội cũng không còn xa lạ so với phần lớn những doanh nghiệp và những lợi ích mà nó mang lại cũng đáng để tất cả các nhà kinh doanh phải quan tâm. Nhờ khả năng tương tác và định hướng cao, những chiến lược marketing này đang dần chiếm được một thị phần đáng kể trên thị trường và đang lấn sân các loại hình quảng cáo truyền thống. Tất nhiên, lĩnh vực thông tin – thư viện cũng không thể đứng ngoài cuộc. Bằng những bước tìm kiếm đơn giản trên mạng, ta có thể biết được một số lượng rất lớn các thư viện và cán bộ thư viện nước ngoài đang sử dụng mạng xã hội như một công cụ đắc lực để quảng bá hình ảnh thư viện, giới thiệu sản phẩm – dịch vụ thư viện và chia sẻ cộng đồng những thông tin, kỹ năng cần thiết. Nắm bắt điều đó với xu thế tất yếu của thời đại, tôi quyết định nghiên cứu đề tài: “CHIẾN LƯỢC MARKETING CỦA THƯ VIỆN ĐẠI HỌC YALE, HOA KỲ QUA MẠNG XÃ HỘI FACEBOOK” nhằm giải quyết phần nào chiến lược phát triẻn và quảng bá ngành Thông tin – Thư viện của Việt Nam trong tương lai.

Được sự cho phép của tác giả Bế Quỳnh Trang (Thư viện Đại học FPT), VietnamLib xin trân trọng giới thiệu công trình nghiên cứu khoa học này. Tuy được thực hiện năm 2008, nhưng hướng tiếp cận và những phát hiện khoa học của nghiên cứu này vẫn còn nguyên tính thời sự, đồng thời có thể đem lại những gợi ý có giá trị cho hoạt động phát triển sản phẩm dịch vụ thông tin, thư viện ở các cơ quan thông tin thư viện Việt Nam hiện nay.

Xem toàn văn bài viết tại đây: Chien luoc marketing cua thu vien dai hoc Yale qua mang xa hoi Facebook

• Bao gồm toàn bộ nội dung của DDC 23 (bao gồm cả cập nhật thường xuyên như: những phát triển mới, những chỉ số được xây dựng mới, và các thuật ngữ chỉ mục điện tử phụ trợ)

• Giao diện thân thiện, dễ sử dụng.

• Ánh xạ thuật ngữ đề mục chủ đề giữa BISAC, MeSH và DDC.

• Người dùng có thể tùy biến màn hình hiển thị bằng một nhấp chuột duy nhất

• Liên tục cập nhật.

• Giá thành không đổi so với phiên bản trước.

Để sử dụng phiên bản Web Dewey người sử dụng phải mua quyền truy cập từ nhà cung cấp OCLC. Chi phí mua bản quyền sử dụng tùy thuộc vào số lượng người sử dụng được đăng ký. OCLC cũng cung cấp bản dùng thử trong thời gian 30 ngày. Khi đã có tên truy cập và mật khẩu do OCLC cung cấp, người dùng đăng nhập vào hệ thống để sử dụng thông tin qua địa chỉ: http://dewey.org/webdewey/login/login.html

Hình 1: Màn hình truy cập Web Dewey 2.0

Khi đã đăng nhập vào hệ thống, sau màn hình chào mừng người sử dụng đã đăng nhập thành công, sẽ thấy menu chính của chương trình với các lựa chọn: Search, Advanced search, Browse, Comments.

Hình 2: Màn hình sử dụng Web Dewey 2.0

Web Dewey 2.0 cung cấp rất nhiều chức năng khác nhau thông qua giao diện đơn giản nhưng mang tính tiện lợi cao. Ví dụ như chức năng tìm kiếm nâng cao nhiều yếu tố có thể được kết hợp để thu hẹp phạm vi tìm kiếm như tìm theo chỉ số phân loại, đề mục chủ đề, chỉ mục quan hệ… và sử dụng các toán tử AND, OR, NOT.

Đối với chức năng Browse người sử dụng có thể lựa chọn các yếu tố cần hiển thị như: chỉ số phân loại, đề mục chủ đề, …

Hình 3: Màn hình hiển thị kết quả đối với chức năng Browse

Đối với việc tìm kiếm theo số phân loại, kết quả hiển thị sẽ là phần hiển thị phân cấp tương tự như cấu trúc trong bản in. Để biết cách thiết lập và áp dụng người sử dụng nhấp chuột lên kết nối cần hiển thị. Bên cạnh đó người sử dụng còn có thể tạo các ghi chú cho riêng mình để tiện cho những lần truy cập sau.

Hình 4: Comment options

Đối với việc sử dụng chức năng Browse, kết quả hiển thị là những thuật ngữ thỏa mãn yêu cầu tìm và được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái các thuật ngữ. Ngoài khả năng tìm kiếm theo đề mục chủ đề và các thuật ngữ, Web Dewey 2.0 còn cung cấp khả năng tìm theo các từ khóa được xuất hiện trong các bảng chỉ mục hoặc trong đề mục chủ đề.

Hình 5: Kết quả chi tiết chỉ số phân loại

Web Dewey 2.0 còn cung cấp khả năng tạo số phân loại mới cho những chủ đề chuyên biệt thông qua kết nối trên menu chính. Khả năng này giúp cho quá trình phát triển và cập nhật môn ngành khoa học một cách nhanh chóng và thuận tiện.

Một tính năng rất hữu dụng mà OCLC phát triển ở phiên bản 2.0 này là cho phép ánh xạ các thuật ngữ của DDC với thuật ngữ đề mục chủ đề của LCSH, MeSH và BISAC. Người dùng có thể tra cứu cách thức sử dụng các thuật ngữ đề mục chủ đề tại liên kết thuật ngữ của DDC. Các thuật ngữ đề mục chủ đề này được mô tả theo cấu trúc biểu ghi MaRC. Các dữ liệu được tổ chức có cấu trúc sẽ giúp cho việc trao đổi dữ liệu giữa các hệ thống được thuận tiện, chính xác.

Hình 6: Biểu ghi mô tả thuật ngữ MeSH theoMaRC

Bên cạnh chức năng ánh xạ OCLC còn phát triển chức năng Link to OPAC: chức năng này giúp cán bộ biên mục có thể tham khảo các biểu ghi của Thư viện Quốc hội Mỹ có liên quan đến chủ đề tài liệu đang xử lý.

Hình 7: Biểu ghi của TVQH Mỹ thông qua chức năng Link to OPAC

Việc OCLC phát triển Web Dewey và liên tục cập nhật, chỉnh sửa các chức năng đã giúp cho người sử dụng có được công cụ mạnh để tối ưu hóa công tác phân loại tài liệu.

ThS. Nguyễn Trung Thành (Thư viện Đại học FPT)

Tài liệu tham khảo

1. http://www.oclc.org/dewey/
2. Phạm Minh Quân (2003). DDC 22 và Web Dewey: Đôi nét giới thiệu//Bản tin liên hiệp thư viện. (http://gralib.hcmuns.edu.vn/fesal/bantin1203/bai8.pdf)
3. Peter Werling (2010). Symposium „Bridging the classification divide: the new DDC languages and retrieval possibilities“

1. Mô tả dịch vụ

Dịch vụ tư vấn thông tin là một loại dịch vụ phức tạp. Nó không chỉ đòi hỏi sự đầu tư lớn về trang thiết bị mà còn nhất thiêt phải có một đội ngũ cán bộ thư viện là những chuyên gia tư vấn trong các lĩnh vực môn loại trong thư viện. Ba yếu tố cần quan tâm trong khi triển khai dịch vụ này là: nguồn thông tin, trang thiết bị kỹ thuật, đội ngũ chuyên gia tư vấn. Nếu tham khảo về dịch vụ tư vấn ở các thư viện đại học ở nhiều nơi trên thế giới, có thể thấy rằng đây là một dịch vụ phát triển và chiếm nhiều sự quan tâm của các thư viện. Các phương thức chủ yếu gồm có:

• Câu hỏi thường gặp (FAQ-Frequently ask question ): là những câu hỏi mà khách hàng thường thắc mắc trong quá trình tra tìm thông tin, có thể liên quan tới giờ mở cửa thư viện, kỹ thuật tìm tin… Những câu hỏi này có thể được trả lời sẵn trên website của thư viện để tiện cho người sử dụng theo dõi.

• Tham khảo giao tiếp trực tuyến (Chat reference): Người dùng tin có thể liên lạc trực tuyến với cán bộ thư viện thông qua phần mềm thư tín này để được gợi ý và định hướng nguồn thông tin cần thiết. Đây là dịch vụ đang rất phát triển ở thế giới, nhưng ở Việt Nam, điều kiện về con người và kỹ thuật đã hạn chế khả năng phát triển của loại dịch vụ này. Dịch vụ này được giới hạn trong thời gian làm việc của cán bộ thư viện

• Điện thoại (Phone): Mỗi thư viện sẽ có một lhoảng thời gian riêng tùe 2 – 4 tiếng cố định mỗi ngày để trả lời thắc mắc và câu hỏi của người dùng tin qua máy điện thoại bàn cố định.

• Thư điện tử (Email): Đối với loại hình này, người dùng tin có thể gửi thư tín đến mọi lúc trong tuần và thư sẽ được trả lời nhanh nhất có thể. Ngoài ra, có nhiều thư viện không hoạt động dịch vụ này vào các ngày lễ và ngày nghỉ.

• Trực tiếp ở thư viện (On site): người sử dụng có thể trực tiếp tìm sự giúp đỡ của cán bộ thư viện tại bàn tư vấn của thư viện. Các cán bộ tư vấn thay phiên nhau ngồi trực tại bàn tư vấn. Nhiều thư viện ở Việt Nam đã sử dụng hình thức này.

Ngoài ra còn có các dịch vụ bổ trợ như thư tín (Post), dịch vụ fax…

2. Đánh giá dịch vụ

Ưu điểm

Ưu điểm lớn nhất của dịch vụ tư vấn thông tin đó là giúp đỡ người dùng tin thoả mãn nhu cầu tìm tin của mình. Đây chính là hoạt động mà tất cả các thư viện đều muốn hoàn thiện trong tương lai, đem lại sự thân thiện với người dùng tin. Bằng những ứng dụng công nghệ cao, người cán bộ thư viện có thể dễ dàng tư vấn cho người dùng tin những thông tin cần thiết, trả lời những thắc mắc và định hướng những nguồn tin chính xác. Dịch vụ tư vấn thông tin đa dạng về phương thức hoạt động. Vì vậy mà người dùng tin có thể chọn cách thức giao tiếp thuận tiện nhất để đáp ứng đầy đủ yêu cầu của mình. Dịch vụ không tốn nhiều chi phí với người dùng tin mà lại mang lại những thuận lợi cho việc tìm tin dễ dàng và chính xác. Thu hút nhiều người trẻ, những người có khả năng tiếp xúc và nắm bắt công nghệ cao. Đây cũng chính là những đối tượng chủ yếu của các thư viện. Người dùng tin được phục vụ mọi lúc, mọi nơi mà không cần phải đến thư viện. Điều này tiết kiệm được nhiều thời gian và chi phí cho người dùng tin.

Hạn chế

Mặc dù dịch vụ này tiết kiệm chi phí nhiều cho bạn đọc, nhưng lại là một khoản kinh phí không nhỏ đối với các cơ quan thông tin thư viện như: duy trì phần mềm tra cứu trực tuyến, duy trì và bảo quản thông tin dạng số để hỗ trợ việc tư vấn cho cán bộ thư viện. Ngoài bộ máy tra tìm phù hợp, thông tin tra cứu phải được lưu trữ trên máy dưới dạng cơ sở dữ liệu toàn văn, cơ sở dữ liệu dữ kiện… để người cán bộ có thể dễ dàng đưa ra những thông tin và gợi ý cho người dùng tin. Thách thức lớn đối với những nước kém phát triển là trình độ và năng lực người cán bộ. Dù bộ máy tra cứu có hoạt động tốt, thông tin tra cứu đồ sộ, người cán bộ thư viện vẫn không thể đáp ứng hết yêu cầu của người sử dụng. Các cán bộ thư viện ở những quốc gia phát triển như Mỹ, Canada, Australia… vẫn phải thừa nhận rằng họ vẫn gặp không ít khó khăn khi phải đáp ứng nhiều yêu cầu phức tạp của người dùng tin. Vì vậy đây là điều khó tránh khỏi đối với mỗi cơ quan thư viện. Người dùng tin có thể trở nên lười tìm kiếm thông tin trong khi họ hoàn toàn có thể tìm thấy thông tin đó. Những câu hỏi này sẽ khiến cho các cán bộ tư vấn mất thời gian và không đạt hiệu quả mong muốn. Nhiều nhà thư viện học cho rằng việc tư vấn như giao tiếp trực tuyến, điện thoại hay trả lời thư điện tử… sẽ làm nhân viên thư viện vốn đã làm nhiều việc quá sức, nay phải làm thêm nhiều việc nữa. Thái độ người dùng tin cũng là một yếu tố quan trọng. Khi giao tiếp trực tuyến hay gọi điện, người cán bộ không thể nắm bắt được thái độ của người dùng tin để hiểu rõ hơn câu hỏi. Bên cạnh đó, người dùng tin cũng gặp chút rắc rối khi phải diễn tả qua máy. Tuy nhiên, dịch vụ tư vấn thông tin lại là một “dịch vụ xám” mang lại hiệu quả, danh tiếng cho các cơ quan thông tin – thư viện khi mà người dùng tin đang phải “bơi” trong biển thông tin trực tuyến khổng lồ.

3. Giải phảp nhằm hoàn thiện dịch vụ

Mỗi thư viện cần có khoảng thời gian, dù ít hay nhiều để phân chia một cách hợp lý thời gian cho hoạt động tư vấn. Các hoạt động này được đăng tải trên trang web của thư viện để người dùng tin có thể biết và sắp xếp được thời gian cho những dịch vụ thời gian cố định như giao tiếp trực tuyến, goi điện hay tư vấn trực tiếp. Nếu khó khăn về thời gian, các thư viện có thể phân lịch làm việc luân phiên giữa các cán bộ để đảm bảo dịch vụ được triển khai một cách tốt nhất. Muốn duy trì và phát triển dịch vụ này, các thư viện phải có một chính sách hỗ trợ số hoá nguồn tin đồng bộ với các công cụ tổ chức, quản lý nội dung thông tin, hỗ trợ tìm kiếm và khai thác dễ dàng để chia sẻ các nguồn lực thư viện, hình thành một nguồn thông tin siêu dữ liệu để phục vụ bạn đọc một cách tốt nhất. Để tránh những câu hỏi đơn giản và thiếu lịch sự, mỗi thư viện nên có chính sách sử dụng đối với người dùng tin. Và lưu ý rằng thủ viện chỉ có thể cung cấp thông tin liên quan và những gợi ý, thư viện không cung cấp các câu trả lời cho vấn đề mà sinh viên và người dùng tin tìm hiểu. Dịch vụ tư vấn nên được marketing để người sử dụng có thể hiểu và sử dụng dịch vụ. Nhiều thư viện có hẳn một website dành riêng để tư vấn cho khách hàng. Ngoài ra, dịch vụ này còn phát triển trên các trang mạng xã hội của rất nhiều thư viện trên thế giới gây sự quan tâm và thích thú đối với người dùng tin trẻ. Thái độ cán bộ tư vấn luôn luôn phải ôn hoà, nhã nhặn với người dùng tin. Họ phải nhận thức rằng không có câu hỏi nào là ngơ ngẩn, mà phải cố gắng để trả lời hoặc gợi ý một cách nhã nhặn, lịch sự cho người dùng tin. Cán bộ lãnh đạo luôn phải lắng nghe ý kiến người sử dụng để điều chỉnh một cách hợp lý công tác này. Theo các nhà thư viện học, tương lai không xa nữa, kỹ thuật và máy móc sẽ làm hết các phần việc lao động sức lực của người cán bộ thư viện, kéo theo sự thay đổi trong nhiệm vụ của người cán bộ thư viện. Họ sẽ không dùng nhiều sức lao động nhưng thay vào đó, trí óc, kiến thức, sự nhanh nhạy và kỹ năng giao tiếp sẽ được tân dụng một cách tối đa. Điều đó có nghĩa là đội ngũ cán bộ thư viện không chỉ là những nhà cung cấp thông tin có định hướng mà còn là những chuyên gia tư vấn cung cấp thông tin tinh lọc trực tiếp tới người dùng tin một cách nhanh nhất. Như vậy, dịch vụ tư vấn hiện nay cần được sự quan tâm thích đáng của nhiều chuyên gia và cán bộ thư viện.

Bế Quỳnh Trang – Thư viện Đại học FPT