Xem ngayHỗ trợ miễn phí bởi Dreamlib.vn

Giải pháp phần mềm Thư viện số đọc trực tuyến của Học viện Quân y

HVQY: Ngày 8/8/2012, Phòng KHCN&MT – Học viện Quân y tổ chức báo cáo giải pháp phần mềm Thư viện số đọc trực tuyến phiên bản 1.0 do tác giả Thượng tá ThS. Lê Trung Thắng – Ban CNTT – Phòng KHCN&MT nghiên cứu lập trình. Tham dự và chỉ đạo Hội nghị có Đại tá GS. TS. Hoàng Văn Lương – Phó Giám đốc Học viện; đại diện chỉ huy cơ quan chức năng có: Đại tá PGS. TS. Nguyễn Tùng Linh – Trưởng phòng KHCN&MT, Đại tá BS Nguyễn Văn Chính – Trưởng phòng Thông tin KHQS; cùng chỉ huy, cán bộ, nhân viên Ban CNTT, Ban Thư viện và đại diện Phòng Đào tạo Học viện Quân y.

Tài liệu được hiểu là dạng vật chất đã ghi nhận thông tin ở dạng văn bản, âm thanh, hình ảnh… nhằm mục đích bảo quản và sử dụng. Tài liệu số được hiểu là các nguồn tài liệu được tạo lập và lưu trữ ở dạng thông tin số, tồn tại ở một trong 5 dạng sau:

– Dạng văn bản (Text): word, ppt, pdf…

– Dạng hình ảnh (Image): ảnh raster (jpg, png, gif, bmp…), ảnh vector (cdr, wmf, al…).

– Dạng phim (Video): avi, mpeg, flash (flv, swf)…

– Dạng âm thanh (Audio): mp3, wav, rm…

– Dạng dữ liệu chuyên ngành: phần mềm, mô phỏng, bài giảng chuẩn SCORM…

Danh từ Thư viện "Bibliotheque" xuất phát từ tiếng Hy Lạp trong đó “Biblio” là sách và “Theque” là bảo quản. Như vậy, có thể hiểu Thư viện là nơi cất giữ, bảo quản tài liệu theo một cách thức, qui ước xác định nhằm đáp ứng yêu cầu về quản lý, tra cứu, tìm kiếm và sử dụng thông tin.

Thư viện điện tử (Electronic Library) và Thư viện số (Digital Library) thực chất là tập hợp các thiết bị kỹ thuật số, phần mềm quản lý nghiệp vụ, hệ quản trị cơ sở dữ liệu (CSDL) và mạng máy tính nhằm phục vụ công tác quản lý, tra cứu, tìm kiếm, sử dụng tài liệu. Hiện nay, trên thế giới chưa hoàn toàn thống nhất về khái niệm Thư viện điện tử và Thư viện số. Tuy nhiên, nhìn chung thuật ngữ "Thư viện số" thường được hiểu là Hệ thống phần mềm thư viện chuyên dùng quản lý tài liệu số.

Lập trình Thư viện số dễ hơn so với Thư viện điện tử, kỹ thuật được cho là khó nhất chính là hiển thị trực tuyến các loại tài liệu số mà không cho người dùng sao chép. Tại Việt Nam hiện nay, rất nhiều sản phẩm Thư viện số sử dụng duy nhất kỹ thuật cho phép độc giả Download tập tin nên không giữ được bản quyền tài liệu. Một số công ty kinh doanh tài liệu trên Internet như Tailieu.vn, Bài giảng Violet… nghiên cứu xây dựng phần mềm Thư viện số cho phép đọc trực tuyến các tài liệu văn bản đã được chuyển đổi sang định dạng SWF, sử dụng kỹ thuật giấu trang iFrame để chống các phần mềm quét bề mặt Website Download tài liệu như: Internet Download Manager, Sothink SWF Decompiler…, sử dụng bộ công cụ FlexPaper đọc và hiển thị tập tin văn bản SWF. Ưu điểm của giải pháp này là cho phép độc giả đọc trực tuyến và hạn chế Coppy, tuy nhiên đối với những lập trình viên am hiểu về kỹ thuật hiển thị Flash thì chỉ cần mở Source của trang Web, tìm đường Link URL của trang gốc hiển thị SWF, sau đó Download tài liệu về máy và có thể dịch sang dạng Word hay PDF để sử dụng. Vậy nên giải pháp trên chỉ hạn chế được độc giả có trình độ tin học bình thường chứ không ngăn chặn được các chuyên gia CNTT Download tài liệu. Ngoài ra, các phần mềm Thư viện số loại này thường chỉ quản lý tài liệu số dạng văn bản mà chưa quản lý các định dạng khác như: video, audio, hình ảnh, phần mềm… nên khó triển khai ứng dụng tại các nhà trường, đặc biệt khối các trường Y – Dược có nhu cầu rất cao trong sử dụng các học liệu số dạng MultiMedia và bài giảng chuẩn SCORM.

Thư viện của Học viện Quân y có lẽ là đơn vị duy nhất trong toàn quốc được đầu tư trang bị cả 2 hệ thống phần mềm Thư viện hàng đầu của Việt Nam hiện nay là: Libol của Tinh Vân và iLib của CMC. Tuy nhiên, vì 2 phần mềm này đều sử dụng kỹ thuật Download tài liệu số như đã nêu trên nên mặc dù cán bộ – nhân viên Ban Thư viện đã cập nhập được khá nhiều tài liệu số, trong đó có cả  tài liệu quí hiếm hoặc đang được bày bán tại hiệu sách của nhà trường. Nhưng vì phần mềm không có chức năng đọc trực tuyến (không cho phép Coppy) nên tạm thời Thư viện phải khóa chức năng Download. Vậy nên, cán bộ, giảng viên, học viên của Học viện đến nay vẫn chưa được tiếp xúc các nguồn tài liệu số của Thư viện, dẫn đến lãng phí kinh phí đầu tư, công sức số hóa và cập nhật tài liệu.

Nhằm mục tiêu khắc phục hạn chế nêu trên của hầu hết các phần mềm Thư viện số hiện nay, ThS Lê Trung Thắng – Ban CNTT – Phòng KHCN&MT – Học viện Quân y đã nghiên cứu lập trình phần mềm Thư viện số đọc trực tuyến phiên bản 1.0, có các chức năng đọc trực tuyến các loại tài liệu số mà không cho phép Coppy thông qua lập trình tạo ra các bộ công cụ chuyên dùng đọc và hiển thị các tập tin định dạng SWF và PDF (trong đó, chức năng hiển thị nội dung tập tin PDF gần giống với phần mềm Acrobat Reader và hiện gần như chưa thấy đơn vị nào áp dụng kỹ thuật này trong lập trình Thư viện số đọc trực tuyến tại Việt Nam). Phần mềm được thiết kế theo công nghệ Webbase Client/Server, CSDL MS. SQL Server, sử dụng công cụ lập trình MS Visual Studio 2010 – DOTNET 4.0, mã hóa theo thuật giải SHA2-512, biên mục theo chuẩn DublinCore; hình thức giao diện sinh động, trang nhã; có thể dễ dàng tiếp cận, tra cứu tài liệu theo nhiều cách thức trực quan khác nhau; tự động nhận diện và cho phép hiển thị trực tuyến các dạng tài liệu số: văn bản, hình ảnh, video, audio, bài giảng SCORM… và chỉ cho phép Download tập tin khi được cấp quyền.

Kết luận tại hội nghị, Đại tá GS. TS. Hoàng Văn Lương đánh giá cao kết quả tự nghiên cứu lập trình của Ban CNTT, đồng thời định hướng sẽ đầu tư thành đề tài cấp Học viện để hỗ trợ 1 phần kinh phí nghiên cứu phát triển phần mềm thành Hệ thống Thư viện điện tử – Thư viện số tích hợp (Integrated Library System), sử dụng các tiêu chuẩn quốc tế: công cụ biên mục Marc 21, tra cứu liên thư viện Z39.50…; đồng thời chỉ đạo các đơn vị chủ động tiếp nhận, thử nghiệm và triển khai ứng dụng phần mềm một cách hiệu quả phục vụ nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu và điều trị tại Học viện.

Như vậy, cho đến nay, đây là sản phẩm phần mềm thứ 06 tính riêng trong năm 2012 do Ban CNTT nghiên cứu lập trình và triển khai ứng dụng tại Học viện. Dự kiến trong thời gian tới, phần mềm Thư viện số sẽ được triển khai tại Thư viện Học viện, Thư viện  trường Trung cấp Quân y 1 và trung tâm Huấn luyện – Đào tạo phía Nam nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý các nguồn học liệu số phục vụ huấn luyện và đào tạo tại các đơn vị nói riêng và tại Học viện Quân y nói chung./.

Ban CNTT – Học viện Quân y

(Nguồn trích dẫn: http://vmmu.edu.vn)